‘‘ İlk asansörün satışı ilk kez 1953 yılında gerçekleşti. Yapılan ilk satışın ardından bir sene sonra, 1854 New York Yeni Dünya Fuarında, üzerinde yer aldığı platformu tutan tek halatı kalabalığın şaşkın izlemeleri ile kesti. Bir balta ile kendisini tutan halattan kurtulan platform yalnızca birkaç santimetre aşağı inerek durdu. Bu inanılmaz gösterinin ardından, bu mekanizmanın siparişleri her sene arttı. ’’

Tarihimizin geldiği yerde bu mekanizmanın önem arz eden bir payı bulunmaktadır. Yaşantımızda bu cihazlar mevcut olmasa idi illerimizde, çoğumuzun oturduğu yüksek binalar gökdelenler kurulamaz, pek çok sanayi şirketi gelişmesi mümkün olmazdı. Bu cihazlar bizlere modern yapılarda gün geçtikçe yükselen seviyede konforlu ve güvenli ulaşım sağlamakta ve bu güvenilirliğin sağlandığından emin olmak adına günümüzde bir baltaya gereksinim duymamaktayız.

Yaşadığımız zaman diliminde bu cihazların biz kişi sağlığını ve güvenliğini riske atmayacak biçimde piyasaya sunulmalarını sağlayan Asansör Direktifi’nin (2014/33/AB) yayımı gerçekleşmiştir. Bu direktif, inşaatlarda ve yapılarda, devamlı şekilde kullanılan mekanizmanın ve mekanizmalarda kullanılacak güvenlik aparatlarını kapsamın dahil etmektedir.

Bu mekanizmanın direktifinin 2 asıl hedefi bulunmaktadır; cihazların ve güvenlik aparatlarının, yüksek sağlık ve güvenlik şartlarını tedarik ettikleri sürece serbest dolaşımda kalabilmelerine izin vermektir. Bu direktifin cihaz montajı gerçekleştiren kuruluşlara ve güvenlik aksamı imalatçılarına seçebilecekleri modül ismi verilen değişik uygunluk değerlendirme prosedürleri vermektedir. Bu yönü ile de bu mekanizmanın direktifi, Global ve Yeni Yaklaşım Uygunluk değerlendirme metotlarına iyi bir örnek olmaktadır.

Bu cihazlar, yapılarda ve inşaatlarda, belirli düzeylerde hizmet sunan, esnek yapısı bulunmayan ve yatay düzlemde 15° den çok açı meydana getiren sabit raylar hizasında hareket kabiliyeti olan bir kabini bulunan ve; insanların, insanların ve yüklerin kabine girilebiliyorsa, yani bir kişi zorluk çekmeden kabine girebiliyorsa ve kabin içindeki bir şahısın basit olarak erişebileceği biçimde yerleştirilmiş kontroller ile teçhizi gerçekleşmiş ise, yalnızca yüklerin bir yerden başka bir alana transferine ilişkin tertibatı ifade etmektedir.

Aslında Güvenlik aparatı adına direktifte açık bir ifade bulunmamaktadır. Bu mekanizmayı meydana getiren öğelerin çoğu bir şekilde cihazın güvenli işleyişi ile ilişkilidir. Fakat güvenlik aparatı şeklinde isim verdiğimiz komponentler mekanizmanın güvenli işleyişinde çok emniyet sorumluluklarını tedarik etmek için faaliyet ettirilen ekipmanlardır. Direktifin Ek IV’ ün de bu komponentler liste şekline getirilmiştir.

Belirgin olarak iliştirilen CE İşareti, mekanizmanın yada güvenlik aparatlarının, bu direktiflerin ana sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarını tedarik ettiğini ve geçerli bir uygunluk inceleme prosedürünün uygulanıldığını ifade eder. Bahsi geçen gerekliliklerin tedarik edildiğini söyleyebilmemizin en iyi şekli Avrupa Birliği resmi gazetesinde yayımlaması mecburi olan harmonize standartlar uygulamaktır. Bu cihazlar adına hazırlanan standartların çoğu CEN Teknik Komite 10’ ca meydana getirilmiştir. CEN TC 10 özel bir numara verme düzeneği geliştirerek bu mekanizmanın standart ailesinin EN 81 ile başlayacak biçimde tasarımı yapılmıştır.

Güvenlik aksamlarının uygunluğunun değerlendirmesi

Emniyet parçaları adına uygunluk değerlendirme metotları dizayn ve imalat olarak 2 süreçten oluşmaktadır.

Tasarım Süreçleri

Model güvenlik aksamı teyidi gerçekleşmiş kuruluşça AT Tip İncelemesi yapılmalıdır. (Ek V-A , Modül B)

Model güvenlik parçasının uygunluğu imalatçı kuruluşça denetlenmeli ve imalatçının uyguladığı tam kalite teminat sistemi teyidi gerçekleşmiş kuruluşça onayı gerçekleşmelidir. (EK VII, MODÜL H)

Üretim Süreci

Model emniyet parçası eğer AT Tip İncelemesine tabi ise, imalatçı şirket parçaların gerçekten onayı yapılan tipe uygun üretiminin gerçekleştiğini sağlamak ve emin olmak adına aşağıda yer alan metotlardan her hangi birine müracaat etmelidir.

Teyit işlemi gerçekleşmiş kuruluşlarca yapılan rastgele kontroller ile tipe uygunluk. (Ek-XI , Modül C)

Emniyet parçalarının tetkikleri ve analiz işlemleri, onayı gerçekleşmiş şirketçe onayı uygulanan kalite sistemi işletmesi (Ek-VIII , modül E)

Ne tür uygunluk analizleri gerçekleşirse gerçekleşsin imalatçı firma CE İşaretini her parçasına iliştirmeli ve AT uygunluk beyanı hazırlanmalıdır. (Ek-2A)

Asansörlerin uygunluğunun değerlendirmesi

Güvenlik parçalarında yapılan gibi cihazlarda da uygunluk analiz şekilleri imalat ve dizayn şeklinde 2 süreçte gerçekleşmektedir.

Tasarım Süreci

Teyit işlemi uygulanmış şirket, model cihazın AT Tip analizini gerçekleştirmelidir. (Ek V-B, modül B)

Mekanizmayı kuran şirket, model mekanizmanın uygun olma durumunu analiz etmeli ve onay işlemi gerçekleşmiş şirket, cihaz imalat şirketi faaliyete geçirdiği tam kalite güvencenin onayı işlemi uygulanmalıdır. (Ek VII, Modül H)
Cihazın tasarım onayı yapılan şirketçe birim doğrulaması uygulanmalıdır. (EK VIII, MODÜL G)

Tasarımda tam kalite güvence sistemi yapıldığında ve cihazın tasarımı alakalı harmonize standarda aykırılığı bulunuyor ise onay uygulaması yapılmış şirket, tasarım muayenesini yapar ve yönetmeliğin şartlarına uygunluk akabinde AT Tasarım İnceme Belgesi verilir.

Montaj Süreci

Montajı yapılan cihazın, bir önceki süreçte tasarımı analiz edilmiş cihaza uygunluk durumunun denetimi adına, cihaz kurulum şirketi aşağıda yer alan alternatif yöntemlerden birini seçer,

Onay işlemi yapılmış kuruluş kurulan cihazın son (Ek VI, Modül G)

Cihazın tetkiklerini ve son incelemelerini kurulum uygulamasını gerçekleştiren şirket, onay işlemi tamamlanan firmanın onay işlemini gerçekleştirdiği ürün kalite güvence kapsamında uygulaması (Ek X, Modül E)

Cihazın tetkiklerinin ve son analizlerinin cihazı kuran işletmece, onayı yapılmış kuruluşun onayını yaptığı bir üretim kalite teminat sistemi kapsamında gerçekleştirmesi (Ek XI, Modül D)

Cihazın tetkiklerinin ve son analizlerin cihaz kurulum şirketince, onay işlemi gerçekleşen firmanın onayını yaptığı tasarım sürecini de kapsayan bir tam kalite güvence düzeneği kapsamında gerçekleştirmesi (Ee XI, Modül H1).

Onayı gerçekleşmiş şirket, departman onay kapsamına giren mekanizmanın tasarımını ve kurulum süreçlerini kapsamaktadır. (Ek VIII, Modül G).

Ne tür uygunluk analiz metodu belirlenirse belirlensin cihaz kurulum şirketi ce işaretini mekanizmanın hepsine iliştirmeli ve AT uygunluk açıklaması hazırlamalıdır. (Ek-2B)

Ce işareti, mekanizmada silinmeyecek ve belirgin olarak kabinine mekanizmanın kurulum şirketinin seri numarası, bilgileri, kurulum senesi ve tip bilgisinin yer aldığı plaka kısmına iliştirilir.

Bir önceki yazımız olan CE Belgesi Kapsamında Yeni Sıcak Su Kazanları Direktifi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.